Logistyka – na czym polega i jakie są jej rodzaje?

Logistyka to proces planowania, realizowania i kontrolowania przepływu surowców, materiałów oraz wyrobów gotowych od miejsca pochodzenia do miejsca konsumpcji. Obejmuje również przepływ informacji i ma na celu zaspokojenie wymagań klienta. W artykule wyjaśniamy, na czym polega ta dziedzina, jakie są jej główne rodzaje oraz jak wygląda kształcenie i praca w logistyce.

Czym jest logistyka?

Logistyka to dziedzina zajmująca się planowaniem, realizowaniem i kontrolowaniem efektywnego przepływu surowców, materiałów i wyrobów gotowych. Obejmuje także przepływ informacji z punktu pochodzenia do punktu konsumpcji. Celem tych działań jest zaspokojenie wymagań klienta. W praktyce oznacza to koordynację wielu procesów, od zaopatrzenia po dostawę finalną.

Logistyka to sztuka i nauka planowania, koordynowania i optymalizowania procesów, dzięki którym towary trafiają we właściwe miejsce, w określonym czasie i w odpowiedniej ilości.

W logistyce często stosuje się regułę 7W, która wywodzi się z angielskiego 7R. Mówi ona o dostarczeniu właściwego produktu, we właściwej ilości, we właściwym stanie, we właściwe miejsce, we właściwym czasie, do właściwego klienta i po właściwej cenie. Uzupełnieniem jest koncepcja 4C, skupiająca się na potrzebach klienta, kosztach, wygodzie zakupu i komunikacji. Obie koncepcje pomagają spojrzeć na logistykę z perspektywy odbiorcy końcowego.

W zarządzaniu logistycznym wyróżnia się podejście klasyczne i podejście integracyjne. Pierwsze polega na analizie poszczególnych elementów osobno. Drugie patrzy na procesy przez pryzmat całości, co jest obecnie częściej stosowane w przedsiębiorstwach. Logistyka ma korzenie wojskowe – termin pojawił się już w X wieku, a współczesne rozumienie logistyki wojskowej zapoczątkowano w 1838 roku. Do sfery biznesowej trafiła pod koniec lat 50. XX wieku.

Jakie są rodzaje logistyki ze względu na zasięg oddziaływania?

Podział logistyki można prowadzić według różnych kryteriów. Jednym z podstawowych jest zasięg oddziaływania. W zależności od tego kryterium wyróżnia się następujące poziomy:

• logistyka wewnętrzna – transport wewnętrzny z wykorzystaniem przenośników, taśm transportowych i wózków widłowych,
• mikrologistyka – procesy logistyczne w obrębie jednego przedsiębiorstwa,
• mezologistyka – procesy logistyczne w obrębie jednego działu gospodarki,
• makrologistyka – procesy logistyczne w obrębie całej gospodarki krajowej,
• eurologistyka – zasięg kontynentu europejskiego,
• logistyka globalna – zasięg całego świata.

W praktyce przedsiębiorstwa najczęściej operują na poziomie mikro i mezo, jednak globalizacja zwiększa znaczenie eurologistyki i logistyki globalnej.

Jakie są rodzaje logistyki ze względu na obszar działalności?

Drugi ważny podział dotyczy obszaru funkcjonowania. W tej klasyfikacji logistyka dzieli się na wiele poddziedzin, z których każda odpowiada za inny fragment łańcucha dostaw.

Logistyka zaopatrzenia, produkcji i dystrybucji

Logistyka zaopatrzenia obejmuje sferę zaopatrzenia przedsiębiorstwa w surowce i materiały. Logistyka produkcji zajmuje się planowaniem i sterowaniem przebiegiem procesów wytwórczych. Logistyka dystrybucji odpowiada za kształtowanie, sterowanie i kontrolę procesów związanych z dostarczaniem gotowych produktów do klientów. Z kolei logistyka marketingowa łączy elementy logistyki zaopatrzenia i dystrybucji w obszarze wspólnym dla marketingu i logistyki.

Logistyka magazynowa i transportu

Logistyka magazynowa odpowiada za magazynowanie produktów i minimalizację kosztów składowania. Logistyka transportu obejmuje zagadnienia związane z zastosowaniem koncepcji i narzędzi logistycznych w przewozie materiałów i osób.

Ekologistyka i logistyka odzysku

Ekologistyka obejmuje badania i działania związane ze zbiórką, gromadzeniem, usuwaniem i kierowaniem odpadów do utylizacji. Logistyka odzysku, nazywana też logistyką zwrotną, zajmuje się przepływem dóbr od miejsca konsumpcji do miejsca pochodzenia w celu odzyskania wartości lub właściwego zagospodarowania. Rozwój świadomości ekologicznej przyczynił się do wyodrębnienia tych poddziedzin.

Logistyka miejska i e-logistyka

Logistyka miejska koncentruje się na systemach logistycznych na terenach zurbanizowanych. Jej zadaniem jest organizacja działalności wszystkich uczestników w mieście, tak aby obniżyć koszty i zwiększyć zadowolenie mieszkańców. E-logistyka natomiast wykorzystuje Internet i systemy informatyczne do współpracy i integracji w łańcuchach dostaw.

Jak wygląda kształcenie logistyczne?

Logistyka rozwinęła się w ważną dziedzinę zawodową i akademicką. Studia I stopnia na tym kierunku trwają przeważnie 3,5 roku i kończą się tytułem inżyniera. Programy są dostępne w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym, a niektóre kierunki posiadają certyfikat jakości, taki jak EUR-ACE® Label.

Specjalności na studiach logistycznych

Uczelnie oferują szeroki wybór specjalności, które odpowiadają różnym obszarom rynku. W programach studiów logistycznych można wybrać między innymi:

• logistykę i inżynierię transportu,
• logistykę przedsiębiorstwa,
• logistykę wojskową,
• operatora logistycznego,
• menedżera logistyki,
• spedycję międzynarodową,
• obsługę lotnisk,
• inżynierię transportu kolejowego,
• logistykę w e-commerce,
• AI w logistyce,
• logistykę offshore,
• telematykę transportu i logistyki.

Niektóre uczelnie proponują także specjalności takie jak logistyka metropolitalna, logistyka turystyki wodnej czy logistyka i zarządzanie w europejskim systemie transportowym. Wybór ten pozwala dopasować kształcenie do indywidualnych zainteresowań i planów zawodowych.

Przedmioty i technologie w programie studiów

Studenci zdobywają wiedzę z zakresu zarządzania magazynem, planowania i kontroli kosztów oraz zarządzania zapasami. Ważne miejsce zajmują nowoczesne systemy informacyjne, takie jak ERP, WMS i TMS. W programie często pojawiają się przedmioty techniczne i informatyczne:

• modelowanie systemów transportowych,
• zintegrowane systemy informatyczne,
• Internet Rzeczy (IoT),
• Przemysł 4.0,
• systemy eksperckie,
• automatyczna identyfikacja w łańcuchach dostaw,
• automatyzacja i robotyzacja w produkcji,
• controlling logistyczny w przedsiębiorstwie,
• Lean w logistyce,
• optymalizacja procesów transportowych,
• ryzyko w systemach logistycznych,
• logistyka e-commerce.

Uczelnie wykorzystują laboratoria automatyzacji procesów magazynowych, sortery paczek, systemy skanowania oraz oprogramowanie do monitorowania łańcucha dostaw. Studenci pracują także z symulatorem zderzeń, który powstał jako praca inżynierska. Do modelowania i symulacji procesów wykorzystuje się aplikację AnyLogic.

Opłaty za studia logistyczne bywają zróżnicowane. W zależności od uczelni czesne zaczyna się od 440 zł miesięcznie lub od 590 zł. Roczne czesne na uczelniach publicznych dla obywateli polskich wynosi około 4800 zł, a w niepublicznych może sięgać 5000–5200 zł. Opłata rekrutacyjna to na przykład 85 zł. Rekrutacja na studia odbywa się często przez system Internetowej Rejestracji Kandydatów. Wymagane dokumenty to między innymi świadectwo dojrzałości, podanie o przyjęcie, fotografia, potwierdzenie opłaty rekrutacyjnej oraz klauzula RODO.

Jakie są możliwości pracy w logistyce?

Absolwenci logistyki znajdują zatrudnienie w firmach produkcyjnych, handlowych, transportowych i usługowych. Praca może dotyczyć planowania transportu, zarządzania magazynem, analizy kosztów czy usprawniania łańcuchów dostaw. Do najczęściej wybieranych stanowisk należą:

• specjalista ds. logistyki,
• spedytor,
• dyspozytor,
• koordynator transportu,
• specjalista ds. transportu i logistyki,
• inżynier logistyk,
• menedżer logistyki,
• operator logistyczny.

Wynagrodzenia w tej branży zależą od doświadczenia i zakresu obowiązków. Poniższa tabela przedstawia przykładowe widełki wynagrodzeń brutto:

Pracodawcy cenią u logistyków umiejętność analitycznego myślenia, zdolności organizacyjne i komunikacyjne. Przydatna jest też znajomość języków obcych oraz narzędzi informatycznych wspierających zarządzanie łańcuchem dostaw.